دکتر نعمت الله فاضلی، استاد دانشگاه و فرهنگ شناس در بخشی از یادداشت خود در بررسی پیرامون نقش و جایگاه لوتی ها در فرهنگ و سینمای ایران چنین می نویسد؛

✅ لوطی، تیپ اجتماعی بود که در دوره ی قاجار حضور پر رنگی در جامعه ما داشت. در دوره ی پهلوی قهرمان و تیپ سینمایی شد. فیلم سینمایی “لات جوانمرد” ساخته سال ۱۳۳۷ آغاز ظهور این تیپ سینمایی بود.

🔻استاد پرویز اجلالی از این تیپ در کتاب کلاسیک و ماندگارشان “دگرگونی اجتماعی و فیلم های سینمایی در ایران” تحلیل جالبی ارایه کرده اند. اجلالی می گوید در سینمای زمان شاه بهروز وثوقی، نماد لات و فردین، نماد لوطی با معرفت بود.

✅ لوطی ها لات نیستند. مردمدار و بی آزارند و از آدم های مظلوم هم حمایت می کنند. لوطی ها در انقلاب مشروطه هم سهمی داشتند. سیوان بالسلو در کتاب خواندنی شگفت انگیزش “مردانگی در ایران” شرح جالبی از این نقش می دهد و می نویسد ستارخان هم از لوطی های بزرگ و خوشنام بود.

🔻لوطی ها منش و نمادگرایی خاص دارند که در پوشش و مدیریت بدن و لحن آنها پیداست. بعد از انقلاب ۵۷ لوطی ها از سینما تقریبا حذف شدند اما همچنان در جامعه وجود دارند.

🔻لوطی ها خودشان را در امتداد سنت و فرهنگ عیاری و جوانمردی می دانند. اما با نمادهای فرهنگ عامه پسند مدرن هم خودشان را آراسته اند.

🔻لوطی های سینمایی، چیزی شبیه کابوها و گاوچران های هالیوودند. هالیوود هم گاوچران ها را تیپ سینمایی کرد و فیلم های کلاسیک کابویی آموزه های اخلاقی دارند.

✅ لوطی ها به خاطر تفاوت های نمادین شان در مدیریت بدن، جالب اند و دیدنی. اما نمادی از گذشته، به ویژه دوره شاه هم هستند. لوطی ها بخشی از حافظه فرهنگی جامعه اند، حافظه ای که حکومت میلی به حفظ آن ندارد.

🔻 لوطی ها پاره ای از نمادگرایی تهران هم هستند هر چند در شهرهای دیگر هم ممکن است باشند.
عبدالله مستوفی در کتاب “‌شرح زندگانی من” لوطی ها را “شخصیت های محلی تهران” معرفی می کند که مورد احترام بودند چون آزاری به دیگران نمی رسانند، ساده و بی آلایش بودند و از دسترنج خود نان می خوردند و …