از تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه دیگر فقط به حملات نظامی خلاصه نمیشود، بلکه جنگ تصاویر و ویدئوهایی است که با گوشیهای هوشمند گرفته و در شبکههای اجتماعی منتشر میشود. این تصاویر شامل بیمارستانهای ویران شده، کودکان گرسنه، قبرهای جمعی و پدرانی است که در میان آوارها به دنبال عزیزانشان میگردند. هر عکس و ویدئویی که روی گوشی ضبط میشود، اثر عمیقتری از هزاران موشک و بیانیههای رسمی دارد. این تصاویر خام و بیپرده واقعیت جنگ را نشان میدهند، چیزی که دیگر اسرائیل نمیتواند آن را حذف کند یا با تبلیغات و پروپاگاندا زیر سایه ببرد. برای اولین بار در تاریخ خود، اسرائیل شکست خورده که کنترل روایت و تصویر جنگ را در دست بگیرد. روزنامهنگاران و حتی برخی از افرادی که پیشتر از اسرائیل حمایت میکردند، حالا نسبت به روایت رسمی اسرائیل شک دارند. برای مثال، «توماس فریدمن» ستوننویس نیویورک تایمز در مقالهای خطاب به دونالد ترامپ اعلام کرده که دولت اسرائیل دیگر متحد آمریکا نیست و رفتارهایش منافع اصلی آمریکا را تهدید میکند. پیش از این، روایت جنگ اسرائیل توسط رسانههای غربی و تأثیر احساسات گناه تاریخی آنها محافظت میشد. اما امروز گوشیهای هوشمند این دیوارها را شکستهاند. اکنون آنچه مردم جهان میبینند، تصویری است که مردم غزه میفرستند، نه روایت رسمی اسرائیل.پلتفرمهایی مثل تیکتاک، واتساپ، اینستاگرام و توییتر (ایکس) بیشتر به انتشار سریع و گسترده تصاویر اهمیت میدهند تا توضیح و زمینهسازی. جوانان نسل امروز با این تصاویر از رنج و نابودی غزه ارتباط عمیقتری پیدا کردهاند، که در نهایت افکار عمومی جهان را علیه اسرائیل تحریک کرده است. بنابراین، اسرائیل فقط با کشورهای همسایه در جنگ نیست، بلکه با تصویر و روایت خودش هم جنگ دارد. این جنگ تصویری همچنین تأثیر روانی عمیقی بر جامعه اسرائیل گذاشته است. سالها، اسرائیلیها خود را به عنوان کسانی میدیدند که حق دارند روایت خود را تعریف کنند و دیگران به آنها نگاه کنند. اما حالا که تصاویر بمباران، ویرانی و کودکان گرسنه در همه شبکهها پخش شده، بسیاری از مردم اسرائیل در مواجهه با این حقیقتهای بیرحم احساس ناراحتی و بحران اخلاقی میکنند. حتی در بین کسانی که دیدگاه میانهرو دارند، نگرانی از اینکه این تصاویر اعتبار اخلاقی اسرائیل را کاهش میدهد، وجود دارد.در سطح بینالمللی هم، تأثیر این تصاویر و ویدئوها بسیار مخربتر بوده است. متحدان سنتی اسرائیل، که قبلاً حمایت بیقید و شرط داشتند، حالا تحت فشار افکار عمومی کشورهای خود قرار گرفتهاند. شهروندان آنها فقط به بیانیههای رسمی گوش نمیدهند بلکه مستقیماً از طریق شبکههای اجتماعی تصاویر خشونت و جنایات را میبینند و این باعث شده سیاستمداران اروپا و آمریکا درباره ارسال سلاح و حمایتهای دیپلماتیک اسرائیل سوال کنند و حتی مخالفت کنند.این جنگ روایتها به عرصههایی مثل پارلمانها، دانشگاهها، شوراهای شهر و اتاقهای تحریریه راه یافته است. اسرائیل نمیتواند با زور و سرکوب این جنگ تصویری را ببرد. آنها تلاش کردهاند شبکههای اجتماعی را تحت فشار بگذارند تا تصاویر موردنظرشان را حذف کنند، اما حتی پیشرفتهترین دیپلماسی عمومی اسرائیل هم نتوانسته با سرعت انتشار این تصاویر خام و مستندات مقابله کند. ارتش اسرائیل حتی به سربازان هشدار داده که از گرفتن سلفی و فیلمبرداری از تخریب خانههای فلسطینیان خودداری کنند، چون این تصاویر به دست سازمانهای حقوق بشری میرسد و علیه آنها استفاده میشود. برخی سربازان و شهروندان اسرائیلی به دلیل انتشار این نوع مدارک، حتی مجبور به فرار از کشورهای دیگر شدهاند.در دوران گوشیهای هوشمند، اشغال فلسطین و جنایات آن دیگر فقط قابل دیدن نیستند، بلکه قابل پیگرد قانونی هم هستند. اسرائیل امروز با جنگی روبهرو است که نمیتواند آن را به سادگی کنترل یا توجیه کند. تصاویر واقعی و مستند شده، آنچه موشکها پنهان میکنند را آشکار میکنند. این تصاویر نه تنها اطلاعات منتقل میکنند، بلکه نگرشها و مواضع سیاسی مردم و دولتها را تغییر میدهند. نمونه تاریخی این موضوع عکس معروف «دختر ناپالمی» در جنگ ویتنام است که تاثیر زیادی بر افکار عمومی آمریکا داشت و روند پایان جنگ را تسریع کرد. امروز هم در غزه، جریان بیوقفه تصاویر قدرتمند، هر تلاش اسرائیل برای کنترل روایت را ناکام گذاشته و افکار عمومی جهان به شدت علیه این جنگ نسلکشی اسرائیل است.
- نویسنده : جاسم العزاوی، تحلیلگر الجزیره

















Tuesday, 12 May , 2026